‘Mentale gezondheid verdient blijvende aandacht’
In Brussel verzorgde EUROMIL, de Europese Organisatie van Militaire Verenigingen en Vakbondsorganisaties waarbij de AFMP en de MARVER zijn aangesloten, onlangs een conferentie onder de titel ‘Versterking van de geestelijke gezondheid in de strijdkrachten: een Europese noodzaak’. Tijdens deze samen met de Belgische Europarlementariërs Liesbet Sommen en Wouter Beke georganiseerde conferentie werden diverse deelthema’s op dit gebied besproken, waaronder operationele en psychologische stressfactoren in de militaire dienst, stigma’s op dit terrein, belemmeringen voor het zoeken van hulp en uitdagingen op gender- en diversiteitsgebied.
EUROMIL-president Emmanuel Jacob startte het conferentieprogramma met een bijdrage over de mentale gezondheid van militairen. “Mentale gezondheid is niet langer een kwestie die je als iets ondergeschikts of puur individueel kunt behandelen,” zei hij onder meer. Hij merkte op dat militairen in heel Europa te maken hebben met aanhoudende operationele druk, onzekerheid en hoge verwachtingen. "Dit alles vindt plaats binnen de huidige cultuur van de krijgsmacht, die nog steeds worstelt met stigma’s op het gebied van mentaal welzijn en zich hierover vaak in stijlzwijgen hult."
Structurele aanpak
Europarlementariërs Liesbet Sommen en Wouter Beke gaven aan hoe cruciaal het is om blijvende aandacht te besteden aan het mentale welzijn van militairen. “Defensie is natuurlijk een nationale bevoegdheid, maar dit welzijn moet als een Europese kwestie worden benaderd,” zo luidde hun belangrijkste boodschap.
Juist nu de krijgsmacht in Europa zijn operationele capaciteit opschaalt en wordt geconfronteerd met problemen bij het werven van personeel, is het volgens Beke belangrijker dan ooit om psychische problemen van militairen niet alleen te begrijpen, maar ook structureel aan te pakken. “Mentale veerkracht vormt de basis van militaire paraatheid. We moeten anders met deze paraatheid omspringen door bijvoorbeeld ook te investeren in psychische hulp en in een veilige werkomgeving. Kwetsbaarheid durven tonen is geen teken van zwakte. Dit laat juist zien dat je als organisatie volwassen bent."
Onvoldoende begrepen
Eén van de drie deelnemers aan een paneldiscussie rond het thema ‘Geestelijke gezondheid in uniform: institutionele cultuur’ was Mieke Axters, militair assistent van de Inspecteur-Generaal bij Defensie in België. Zij omschreef moreel letsel als een begrip dat binnen de militaire wereld nog onvoldoende wordt begrepen. Een andere door Emmanuel Jacob geleide paneldiscussie draaide om het onderwerp ‘re-integratie’. Andrii Yukhymets, veteraan van de oorlog in Oekraïne van 2022 tot 2025, nam hier onder andere aan deel. Hij verzorgde een presentatie met het thema ‘Veerkrachtige Geesten & Auditieve Gezondheid: Best Practices van Oekraïense Gevechtstrauma’s (2022–2026)’. Hij deelde zijn persoonlijke verhaal en liet een video over zijn mentale herstel zien. Vervolgens benadrukte hij dat het nog altijd in oorlog met Rusland verkerende Oekraïne niet alleen hulp ontvangt, maar ondertussen ook een bijdrage levert aan essentiële medische kennis voor toekomstige Europese veiligheid.
Verdere stap
In zijn slotwoord zei de EUROMIL-president dat mentale gezondheid in de strijdkrachten en succesvolle re-integratie vaak worden beschouwd als puur nationale kwesties. “Wat we tijdens de conferentie hebben gehoord, onderstreept echter dat er in heel Europa uitdagingen zijn op deze terreinen. Deze ervaringen moeten onderling meer met elkaar worden gedeeld. De afgesloten conferentie vormt gelukkig niet het einde van de discussie hierover, maar is een verdere stap in een voortdurende dialoog met beleidsmakers, instellingen en partners.”